Verbod op hoofddoek is mogelijk

Het Europees Hof deed uitspraak in twee verschillende zaken. In Frankrijk werd een vrouw ontslagen bij een ingenieursbedrijf nadat klanten over haar hoofddoek hadden geklaagd, waarop de werkgever besloot het dragen van een hoofddoek te verbieden. In België werd een receptioniste van een beveiligingsbedrijf ontslagen, omdat het personeelsbeleid medewerkers verbood om tijdens het werk zichtbare tekens te dragen van politieke, filosofische of religieuze overtuigingen. De vrouwen weigerden het beleid na te leven en stelden zich op het standpunt dat er sprake was een discriminatoir ontslag. Ze stapten naar de rechter met een beroep op de Europese Richtlijn 2000/78/EG (verbod tot discriminatie bij arbeid). Zowel de Franse als de Belgische rechter vroeg daarop het Europees Hof van Justitie om de Richtlijn toe te lichten.

Het Europees Hof heeft geen oordeel gegeven over de individuele gevallen, maar de juridische vragen van de nationale rechters beantwoord. Het hof concludeerde dat er geen sprake is van directe discriminatie als een organisatie een medewerker verbiedt om zichtbare tekenen van politieke, filosofische of religieuze overtuigingen te dragen. Er kan wel sprake zijn van indirecte discriminatie als een werkgever het verbod niet consequent (voor iedereen ongeacht het soort geloof) naleeft en het verbod niet passend en noodzakelijk is.

Richtlijnen

Het hof gaf de volgende richtlijnen:

• Het doel van een neutrale uitstraling is in principe gerechtvaardigd, zeker bij een functie met veel klantcontact.
• De werkgever moet het beleid consequent uitvoeren. Met andere woorden, het beleid moet voor alle medewerkers in dezelfde functie gelden ongeacht welke overtuiging ze aanhangen.
• De enkele wens van een bepaalde klant is op zichzelf geen reden om bijvoorbeeld religieuze tekenen te verbieden.
• Een werkgever mag een werknemer niet zomaar ontslaan als hij een hoofddoekverbod niet naleeft. De werkgever moet dan eerst onderzoeken of er een herplaatsingsmogelijkheid is in een functie met minder klantcontact.

Uitstraling

Het is dus niet mogelijk om moslima’s van de werkplek te weren enkel en alleen vanwege het feit dat ze een hoofddoek dragen. Wel kan uw organisatie beleid uitrollen waarbij er kledingvoorschriften gelden voor alle medewerkers en waarbij alle zichtbare tekenen van politieke, filosofische, religieuze overtuigingen worden geweerd voor een neutrale uitstraling. U moet dan wel vooraf onderzoeken of er goede redenen bestaan om neutraliteit na te streven.

Dit artikel verscheen eerder in Rendement.

Hof van Justitie EU 14 maart 2017, zaak C-157/15, ECLI (verkort): 203
Hof van Justitie EU 14 maart 2017, zaak C-188/15, ECLI (verkort): 204