Pauliana

De curator van een failliet verklaarde onderneming, kan voor het faillissement verrichte transacties terug draaien. Die mogelijkheid bestaat als de ondernemer voor het faillissement zijn schuldeisers heeft benadeeld, bijvoorbeeld door vermogensbestanddelen tegen een te lage prijs te verkopen, of als hij zaken heeft weggesluisd.

Actio pauliana

Op grond van de Faillissementswet (art. 42) heeft de curator de bevoegdheid om rechtshandelingen te vernietigen, als deze hebben geleid tot benadeling van de (gezamenlijke) schuldeisers van de failliete onderneming (actio pauliana). Kort gezegd is dit een verbod op voordringen van de ene schuldeiser boven de andere. Als eis voor vernietiging door de curator geldt wel dat het gaat om onverplichte (nieuwe) rechtshandelingen, en dat zowel de (later) failliete onderneming als de wederpartij bij de transactie hadden behoren te beseffen dat die benadeling van de overige schuldeisers in hun verhaalsmogelijkheden het gevolg zou zijn van de betreffende rechtshandeling. In beginsel is de voldoening van een opeisbare schuld niet paulianeus.

Benadeling

De vraag of er sprake is van “benadeling” is niet altijd eenvoudig te beantwoorden. Het gaat om de vraag of het vermogen van de failliete onderneming verminderd is, of dat de onderlinge rangorde van de schuldeisers is gewijzigd. Het eigen vermogen is verminderd als bijvoorbeeld een actief voor een te laag bedrag is verkocht, of bij vermeerdering van de schuldenlast. Ook het betalen van een openstaande factuur met spullen in plaats van geld – inbetalinggeving – zal paulianeus kunnen zijn.

Verplichte rechtshandelingen

Ook het nakomen van een al langer bestaande verplichting, kan wegens pauliana door een curator worden vernietigd, maar alleen als er sprake is van een overleg tussen de betrokken partijen om de schuldeisers te benadelen, of om een specifieke schuldeiser boven de overige te bevoordelen. Hiervan is overigens niet snel sprake.

Gevolgen van vernietiging

Het gevolg van de vernietiging van een rechtshandeling wegens pauliana, is dat de wederpartij van de failliete onderneming hetgeen hij ontvangen heeft aan de curator moet teruggeven. Dit kan zeer nadelig uitpakken. Zo zal de verkoop aan de vooravond van een faillissement van (bijvoorbeeld) een fiets ter waarde van € 1.000,- voor slechts € 500,-, al snel paulianeus zijn. De koper zal dan aan de curator de fiets moeten teruggeven. De betaalde € 500,- krijgt hij echter niet terugbetaald. De vordering tot terugbetaling zal hij moeten delen met de andere schuldeisers, wat er in de praktijk op neerkomt dat het bedrag niet wordt terugbetaald. Zo is de koper zowel de fiets kwijt, als zijn € 500,-.

Strafbaar

Het meewerken aan een paulianeuze transactie, kan onder omstandigheden strafbaar zijn. De strafrechtelijke term is bankbreuk, of bedrieglijke bankbreuk. Het gevolg zou dan ook kunnen zijn dat er aangifte wordt gedaan, en de betrokken partijen door het Openbaar Ministerie strafrechtelijk worden vervolgd.

Meer informatie

Heeft u vragen over faillissementsrecht en pauliana of wilt u direct een zaak voorleggen? Neem dan contact op met de sectie Onderneming & Insolventie.

Zie ook

Advocaten