Persoonlijke aansprakelijkheid van stille vennoten
Persoonlijke aansprakelijkheid van stille vennoten

Persoonlijke aansprakelijkheid van stille vennoten

Een commanditaire vennootschap (CV) is een bijzondere vorm van de vennootschap onder firma (VOF). De VOF is een ondernemingsvorm waarbij alle vennoten op grond van de wet persoonlijk aansprakelijk zijn voor de schulden van de onderneming.

Beherende en stille vennoten

Bij een CV zijn er twee soorten vennoten: de beherende en stille vennoten. De beherend vennoot heeft de dagelijkse leiding in het bedrijf, en vertegenwoordigt de onderneming naar buiten. Hij is – net als de vennoot van een VOF – persoonlijk aansprakelijk voor schulden van de onderneming. Stille vennoten zijn alleen financieel betrokken: zij hebben risicodragend kapitaal verschaft. Omdat zij geen rol hebben bij de bedrijfsvoering en geen rechtshandelingen namens de CV verrichten, zijn stille vennoten niet persoonlijk aansprakelijk.

Wetboek van Koophandel (1838)

Op grond van de wet (Wetboek van Koophandel) is het stille vennoten verboden om namens de commanditaire vennootschap beheersdaden verrichten of in de onderneming werkzaam zijn. Ook vertegenwoordiging op grond van een afzonderlijke volmacht, is de stille vennoot niet toegestaan. De wet – het Wetboek van Koophandel uit 1838, en dus bijna 200 jaar oud – bepaalt simpelweg dat als de stille vennoot toch namens de CV een rechtshandeling verricht, zoals het sluiten van een overeenkomst, hij persoonlijk aansprakelijk is voor alle de schulden van de vennootschap, ook de schulden die zijn ontstaan voor het tijdstip waarop het verbod werd overtreden. Dit is vaste rechtspraak sinds 1970, in maart 2015 nog eens door de Hoge Raad bevestigd (uitspraak). De achtergrond van deze wetsbepaling is om te voorkomen 1) dat een commanditaire vennoot namens de VOF aan het handelsverkeer deelneemt als ware hij beherend vennoot en zodoende misbruik maakt van het rechtsgevolg dat is verbonden aan de hoedanigheid van commanditaire vennoot, en 2) dat derden door het optreden van een stille vennoot in de veronderstelling kunnen worden gebracht dat zij van doen hebben met een beherend vennoot die met zijn gehele vermogen instaat voor de nakoming van de verbintenissen van de vennootschap.

De Hoge Raad nuanceert de aansprakelijkheidsregel

In een recente uitspraak van 29 mei 2015 heeft de Hoge Raad deze regel verregaand genuanceerd. De Hoge Raad geeft aan dat de wettelijke vergaande sanctie op overtreding van het beheersverbod, slechts gerechtvaardigd is als en voor zover zij in overeenstemming is met de hiervoor vermelde bedoeling van de wettelijke bepaling. De sanctie van privé-aansprakelijkheid voor vennootschapsschulden mag dan ook niet in een onevenredige verhouding staan tot de aard en ernst van de schending door de stille vennoot van het beheersverbod, en dient helemaal achterwege te blijven als die sanctie door het handelen van de commanditaire vennoot niet of niet ten volle wordt gerechtvaardigd. Het gevolg daarvan is dat, als de omstandigheden van het geval daartoe aanleiding geven, de rechter kan oordelen dat persoonlijke aansprakelijkheid van de stille vennoot niet gerechtvaardigd is, of dat het gevolg daarvan dient te worden beperkt tot bepaalde verbintenissen van de commanditaire vennootschap. Nog steeds geldt overigens dat aan de stille vennoot die persoonlijk aansprakelijk wordt gesteld, een verwijt van zijn handelwijze zal moeten kunnen worden gemaakt. Al met al betekent dit dat bij de beantwoording van de vraag of en in hoeverre plaats is voor persoonlijke aansprakelijkheid van een stillen vennoot in een CV, mede van belang is of derden van de vennootschappelijke hoedanigheid van de stille vennoot op de hoogte waren of behoorden te zijn, en dat steeds van belang is of de commanditaire vennoot tegen wie de sanctie van die bepaling wordt ingeroepen, ter zake van zijn handelen een verwijt valt te maken. Met deze uitspraak is de strenge maar duidelijke regel dat stille vennoot bij overtreding van het beheersverbod voor alle schulden van de CV persoonlijk aansprakelijk is, na 177 jaar trouw dienst te hebben gedaan, dus van tafel. Het is aan de stille vennoot, die door een schuldeiser van de CV persoonlijk wordt aangesproken, om een beroep te doen op deze (nieuwe) ontsnappingsclausule, en de bijzondere omstandigheden aan te dragen en zo nodig te bewijzen. De commanditaire vennootschap is nog steeds een veelgebruikte rechtsvorm.

Mocht u als vennoot of schuldeiser betrokken zijn bij een CV, neem dan contact met ons op.