25 juli 2023
Wat zijn de mogelijkheden tot geslachts- en voornaamswijziging en wanneer moet u daarvoor naar de rechtbank? In deze blog worden de mogelijkheden hiertoe kort besproken.
Sinds 2014 biedt de Transgenderwet een mogelijkheid tot geslachtswijziging door middel van zelfidentificatie. Mensen die hun genderidentiteit willen wijzigen, kunnen dit doen zonder medische ingrepen of psychiatrische diagnose. Zelfidentificatie betekent dat iemand bij de gemeente aangeeft dat ze zich identificeren met een ander geslacht dan het geslacht dat hen bij de geboorte is toegewezen. Voor deze registratie is een deskundigenverklaring van maximaal 6 maanden oud vereist. In deze verklaring staat dat de betrokkene is voorgelicht, de betekenis van het verzoek begrijpt en dat de geslachtswijziging een weloverwogen keuze is. Bij de gemeente kunt u alleen een aanvraag indienen om man of vrouw te worden. In dit geval hoeft u niet naar de rechtbank. Om uw geslacht aan te passen in een genderneutrale vermelding moet wel een verzoek worden ingediend bij de rechtbank.
In Nederland hebben ook jongeren het recht om hun genderidentiteit te wijzigen. Artikel 1:28 van het Burgerlijk Wetboek (BW) van Nederland geeft minderjarigen van 16 jaar en ouder het recht om juridisch hun geslacht te wijzigen. Zij kunnen dit doen door via een advocaat een verzoek in te dienen bij de rechtbank. Artikel 1:28a BW stelt het vereiste dat bij de aangifte een verklaring van een deskundige moet worden overgelegd. Bovendien bepaalt artikel 1:28, vierde lid, BW dat de minderjarige van 16 jaar of ouder bekwaam is om de aangifte ten behoeve van zichzelf te doen en om in en buiten rechte op te treden met betrekking tot de geslachtswijziging.
Op 4 mei 2021 is een wetsvoorstel gepubliceerd waarin onder meer wordt voorgesteld om het voor kinderen jonger dan zestien jaar mogelijk te maken om hun geslachtsvermelding te wijzigen via een verzoek aan de rechtbank. Dit wetsvoorstel heeft als doel de voorwaarden voor wijziging van de vermelding van het geslacht in de geboorteakte te versoepelen en de procedure te vereenvoudigen. Het gewijzigde amendement, gepubliceerd op 18 maart 2022, voorziet in een nog verdergaande wijziging waardoor het ook voor personen jonger dan zestien jaar mogelijk wordt om zonder tussenkomst van de rechter de geslachtsregistratie te wijzigen (Kamerstukken II 2020-21 35 825, Wijziging van Boek 1 van het BW in verband met het veranderen van de voorwaarden voor wijziging van de vermelding van het geslacht in de akte van geboorte). Vooralsnog staat het (vervolg van het) plenair debat in de tweede kamer over dit onderwerp gepland in week 40 van dit jaar.
Voornamen kunnen apart, maar ook tegelijkertijd met een geslachtsregistratie, worden gewijzigd. De juridische basis hiervoor is artikel 1:4 BW. Op grond van dit artikel kunt u via een advocaat een wijziging van uw voornamen verzoeken bij de rechtbank. Er zijn dan enkele voorwaarden waaraan moet worden voldaan. Zo moet u een goede reden hebben om uw voornamen te wijzigen en kan de nieuwe voornaam niet ongepast zijn of in strijd met de openbare orde. Obscene, discriminerende of misleidende namen worden ook niet geaccepteerd. De nieuwe voornaam mag ook niet al te veel lijken op een bestaande achternaam, omdat dit verwarring kan veroorzaken.
De wijziging vindt plaats doordat van de beschikking van de rechtbank een latere vermelding aan de akte van geboorte wordt toegevoegd. In geval van wijziging van de voornamen van een buiten Nederland geboren persoon geeft de rechtbank een last tot inschrijving van de akte van geboorte dan wel van de akte of de uitspraak.
Heeft u een juridische vraag of wilt u meer informatie? Neem dan direct contact met ons op.