4 februari 2026
Inmiddels is het standaard dat de bank aan haar klant bij het aangaan van een financieringsovereenkomst een volmacht vraagt. Maar waarom doet een bank dat en op basis waarvan? In deze blog ga ik in op deze vragen en de implicaties voor klanten van de bank.
Een volmacht is een juridische bevoegdheid die de klant aan de bank verleent om namens die klant bepaalde handelingen te verrichten. Dit kan variëren van het verpanden van goederen tot het incasseren van kosten of het uitvoeren van transacties op de rekening van de klant.
Onder een door een bank gevraagde volmacht in financieringsovereenkomsten valt met name het vestigen van een (stil) pandrecht op bestaande en toekomstige vorderingen en het verrichten van alle daarmee samenhangende handelingen. Het primaire doel is om de bank in staat te stellen dagelijks (dus bij het telkens opnieuw ontstaan van vorderingen van een klant op haar klanten) (aanvullende) zekerheid op die vorderingen te vestigen zonder dat de klant telkens opnieuw een pandakte hoeft te tekenen. Dit wordt geregeld via een verzamelpandakte, waarbij de bank namens alle klanten die een volmacht hebben afgegeven, in één keer alle vorderingen verpandt.
De samenhangende handelingen zijn bijvoorbeeld het tekenen van pandakten en het uitvoeren van vervolgverpandingen.
Dit verpanden van toekomstige vorderingen is van groot belang voor de bank om haar zekerheidspositie te waarborgen.
Maar daarnaast kunnen banken ook meer specifieke volmachten vragen. Bijvoorbeeld voor het beheren van bankrekeningen, het verkopen en leveren van onroerend goed, het beheren van vermogensbestanddelen, vertegenwoordiging in rechte en soms voor het aanvaarden of verwerpen van erfenissen en het doen van schenkingen.
De precieze inhoud en reikwijdte van de volmacht hangt dus af van de situatie en de afspraken tussen bank en klant. De volmacht die banken vragen, is vaak onherroepelijk. Dit betekent dat de klant deze niet zomaar kan intrekken. Daarnaast kan de volmacht aan derden worden overgedragen, bijvoorbeeld in het kader van een overwaarde-arrangement tussen verschillende financiers. De volmacht eindigt doorgaans pas als de relatie met de klant volledig is afgewikkeld.
De volmacht mag niet verder gaan dan redelijkerwijs nodig is voor de voldoening van bestaande of toekomstige schulden. De bank beoordeelt of de zekerheid voldoende is, maar de klant hoeft niet meer zekerheid te geven dan noodzakelijk. Hier ligt een duidelijke rol voor de klant van de bank. Indien de bank haar zorgplicht schendt, kan de volmacht vernietigbaar zijn en/of kan de bank schadeplichtig worden jegens de klant.
Overigens heeft de Hoge Raad in het arrest Van Leuveren q.q./ING (HR 1 februari 2013, ECLI:NL:HR:2013:BY4134) geoordeeld dat een volmachtverlening die uitsluitend strekt tot het tot stand brengen van verpandingen, moet worden beschouwd als uitvoering van een verplichting tot verpanding en dus niet geldt als een onverplichte rechtshandeling in de zin van de faillissementspauliana van art. 42 Fw.
Wanneer een bank aan haar klanten een volmacht vraagt aanvullend op een bestaande financieringsovereenkomst, gebeurt dit doorgaans op grond van de Algemene Bankvoorwaarden (ABV). Hoewel de bank ruime bevoegdheden krijgt via de volmacht, is zij gehouden aan een zorgplicht zoals vastgelegd in artikel 2 ABV. De bank moet bij haar dienstverlening de nodige zorgvuldigheid in acht nemen en rekening houden met de belangen van de klant. In de rechtspraak is benadrukt dat de bank zich netter en zorgvuldiger moet gedragen dan in gewone contractuele relaties, en dat zij soms zelfs haar eigen belangen moet laten wijken voor die van de klant.
Bij de uitleg van een volmacht wordt in de rechtspraak niet alleen gekeken naar de taalkundige betekenis, maar ook naar de bedoeling van partijen. Echter, als de tekst van de volmacht duidelijk is, zal de rechter deze volgen, tenzij er feiten of omstandigheden zijn die tot een andere uitleg leiden.
De bank zal dagelijks gebruik maken van de volmacht tot verpanding van de vorderingen. Daarvan zal u als klant in de praktijk weinig van merken. Als een bank die verpanding namelijk nodig heeft, zal dat zijn in een situatie waarbij de onderneming is gefailleerd of zal failleren.
In de praktijk zal u als klant met name geconfronteerd worden met een volmacht als de bank bijvoorbeeld bevoegd is om kosten die voortvloeien uit procedures direct van uw bankrekening af te schrijven, zonder voorafgaande rechterlijke toetsing. Dit is geregeld in de Algemene Bepalingen van Kredietverlening, waarbij de klant bij voorbaat een onherroepelijke volmacht geeft aan de bank om deze kosten te incasseren. Dit kan een extra drempel vormen voor klanten om een procedure tegen de bank te starten, omdat zij het risico lopen alle advocaatkosten van de bank te moeten betalen.
Ook kan u na afgifte van een volmacht tot verkoop van bijvoorbeeld een onroerend goed, u de acties van de bank moeten laten welgevallen. Het is aangaan van een volmacht geeft de bank mogelijk vergaande rechten ten aanzien van de liquide middelen of het vermogen van uw onderneming. Het spreekt vanzelf dat deze rechten ook aanzienlijke financiële of bedrijfseconomische gevolgen kunnen hebben. Vooral omdat de volmacht meestal onherroepelijk is.
De volmacht die een bank van haar klanten vraagt, is een essentieel instrument om haar positie als schuldeiser te versterken en operationele handelingen efficiënt te kunnen uitvoeren. Tegelijkertijd is de bank gehouden aan een strikte zorgplicht en mag zij de volmacht niet misbruiken.
De onherroepelijkheid en overdraagbaarheid van de volmacht zijn belangrijke juridische waarborgen voor de bank, maar bieden ook bescherming aan de klant indien de bank haar zorgplicht schendt. Echter, een bank handelt in eerste instantie naar de letter van de volmacht. Volmachten die (praktisch) werken buiten een faillissement kunnen hierdoor dus grote gevolgen hebben voor de onderneming.
Het is daarom van groot belang dat klanten zich bewust zijn van de reikwijdte en gevolgen van de volmacht die zij aan de bank verlenen.
Indien u met een volmacht wordt geconfronteerd door de bank of als u bij het aangaan twijfels heeft over de inhoud en de reikwijdte van een door de bank gevraagde volmacht, kunt u GMW Advocaten altijd om advies vragen.
Heeft u vragen naar aanleiding van deze blog of behoefte aan juridisch advies? Neem dan gerust contact met ons op.
Meestal niet. Volmachten in financieringen zijn vaak onherroepelijk en lopen door tot alles is afgewikkeld.
Ja, als u daar via de volmacht en de kredietvoorwaarden vooraf toestemming voor heeft gegeven.
Vaak pas bij financiële problemen, een conflict met de bank of bij verkoop van bedrijfsmiddelen.
Dat de bank bepaalde handelingen namens u mag uitvoeren, zoals het vestigen van zekerheden of het incasseren van kosten.
Laat de volmacht beoordelen voordat u tekent of zodra de bank er een beroep op doet. Dat kan grote gevolgen voorkomen.
