5 september 2019
De verwachting is dat op 1 januari 2020 de Ambtenarenwet 2017 in werking treedt.
Dat betekent voor veel ambtenaren een grote verandering omdat alle regels die gelden voor de gewone arbeidsovereenkomst en het “normale” ontslagrecht van toepassing worden. Vandaar het woord “normalisering” voor de hele operatie om de rechtspositieregelingen van ambtenaren te wijzigen. Wat betekent dit voor u als ambtenaar?
In veel publicaties staat dat ambtenaren er weinig van merken. Uw aanstelling wordt omgezet naar een arbeidsovereenkomst. De rechtspositieregeling wordt omgezet in een cao en in plaats van het bestuurs(proces)recht wordt het burgerlijk (proces)recht van toepassing. U blijft intussen gewoon uw werk doen als ambtenaar en u blijft ook ambtenaar heten. Achter de schermen gebeurt er veel, maar de normalisering heeft wel degelijk ook direct gevolgen voor u als ambtenaar.
Ambtenaren bij gemeente, Rijk, provincie, waterschappen en elders kunnen niet meer zomaar worden ontslagen door een eenzijdig besluit van de overheidswerkgever. Ontslag kan alleen nog maar na toestemming door UWV of een cao-ontslagcommissie, of door een uitspraak van de kantonrechter. Ontslag op staande voet is daarop een uitzondering en tegelijk een nieuw fenomeen, hoewel vergelijkbaar met het strafontslag. Én nog steeds is het mogelijk om tussen ambtenaar en werkgever een beëindigingsovereenkomst, vaststellingsovereenkomst, te sluiten ter beëindiging van de arbeidsverhouding.
Nieuw is de transitievergoeding. Die zal de basis zijn voor een ontslagvergoeding in een beëindigingsovereenkomst en ook bij andere niet ernstig verwijtbare vormen van ontslag. De hoogte daarvan is 1/3e maandsalaris per gewerkt jaar. Daarbij tellen álle dienstjaren als ambtenaar van vóór en ná 1 januari 2020 mee. Daarnaast heeft de ambtenaar ook recht op een gewone WW-uitkering. De bovenwettelijke of na-wettelijke uitkering verdwijnt wel in veel gevallen. Máár het hangt af van de cao en van de ontslaggrond, of de ambtenaar straks bij ontslag van twee walletjes kan eten: en transitievergoeding en bovenwettelijke uitkering. Door de bij sommige overheidswerkgevers nog lopende cao-gesprekken bestaat daar nog geen volledige duidelijkheid over.
De meeste ambtelijke rechtspositieregelingen kennen een lijst met straffen en maatregelen. Zoals schorsing, looninhouding, overplaatsing en berisping. Het burgerlijk wetboek kent dat niet. In de cao’s van de verschillende overheidswerkgevers lijken die disciplinaire straffen ook niet terug te komen. Dat kan vaak ook niet, want bijvoorbeeld schorsen zonder loon door te betalen mag niet volgens het arbeidsovereenkomstenrecht. Maar een waarschuwing: een schorsing (met loon) mag een overheidswerkgever straks nog wel opleggen ook al staat dat niet expliciet in de cao of wet. Als ambtenaar kunt u daar straks tegen protesteren bij uw werkgever en direct bij de kantonrechter. De route van bestuursrechtelijk bezwaar en beroep komt te vervallen.
De verwachting is dat de meeste overheidswerkgevers u niet voor of rond 1 januari 2020 een arbeidsovereenkomst ter ondertekening voorleggen. In de praktijk is sprake van een “big bang” op 1 januari 2020 waardoor achter de schermen uw ambtelijke aanstelling wijzigt in een civielrechtelijke arbeidsovereenkomst. Daardoor worden alle regels uit het burgerlijk wetboek over de arbeidsovereenkomst en de regels uit de nieuwe overheids-cao van toepassing – ook al heeft u niet een schriftelijke arbeidsovereenkomst getekend. Alle (individuele) afspraken die u met de werkgever heeft gemaakt, blijven óók gelden na de “big bang”.
Voor al uw praktische vragen over de gevolgen van de normalisering voor uw positie, staan de specialisten Ambtenarenrecht van GMW advocaten voor u klaar! Neem gerust contact met ons op.
