24 augustus 2016
In 2015 heeft het Europees Parlement de vierde anti-witwasrichtlijn aangenomen.
Eén van de gevolgen daarvan is, dat alle lidstaten verplicht zijn een register in te voeren met informatie over de uiteindelijk belanghebbenden van organisaties; de zogenaamde Ultimate Beneficial Owners, oftewel UBO. Het Nederlandse UBO-register wordt openbaar toegankelijk. Dit is een grote verandering ten opzichte van de huidige situatie, waarin de gegevens van de uiteindelijk belanghebbenden (vaak) niet te achterhalen zijn. Dit heeft ingrijpende gevolgen voor de privacy van eigenaren van ondernemingen of fondsen.
Een UBO is elke natuurlijk persoon die, al dan niet achter de schermen, bij een vennootschap of een andere juridische entiteit formele of feitelijke zeggenschap heeft. Van geval tot geval zal moeten worden beoordeeld of hiervan sprake is. Indicaties voor zeggenschap zijn: een belang van meer van 25% in eigendom, aandelen of stemrechten of de bevoegdheid om bestuurders te ontslaan. Voor vrijwel alle juridische entiteiten zullen UBO’s worden geregistreerd, dus niet alleen vennootschappen maar ook stichtingen, verenigingen, ‘fondsen voor gemene rekening’ en trusts
Het Nederlandse UBO-register wordt openbaar. Dat betekent dat naast meldingsplichtige instellingen, zoals banken, accountants en belastingadviseurs die op grond van de Wwft cliëntenonderzoek moeten verrichten, ook bijvoorbeeld maatschappelijke organisaties en journalisten toegang kunnen krijgen tot de gegevens. Waar UBO’s tot nu toe achter de schermen kunnen opereren, zullen hun gegevens met de invoering van het UBO-register openbaar worden. Dit heeft nadelige gevolgen voor de privacy en de persoonlijke levenssfeer van UBO’s. Om die gevolgen te beperken, worden vier privacywaarborgen in gebouwd: (1) wie het register wil inzien, wordt zelf geregistreerd, (2) voor inzage wordt een kostendekkende vergoeding gevraagd, (3) in slechts een beperkt aantal gegevens van de UBO wordt inzage verleend en (4) van geval tot geval wordt zorgvuldig beoordeeld of gegevens van UBO’s moeten worden afgeschermd in verband met het risico op kidnapping, chantage, geweld of intimidatie. De gegevens over de uiteindelijk belanghebbenden die door eenieder bij de beherende instantie (waarschijnlijk de Kamer van Koophandel) kunnen worden opgevraagd zijn naam, geboortemaand, geboortejaar, nationaliteit, woonstaat, aard en omvang van het gehouden economische belang. Specifiek aangewezen (toezichthoudende) instanties kunnen daarnaast aanvullende gegevens opvragen, zoals het woonadres, geboortedatum en BSN-nummer van de UBO. Vennootschappen en andere entiteiten worden verplicht om zelf alle relevante informatie voor het UBO-register aan te leveren. De UBO zelf heeft een ‘meewerkverplichting’: hij/zij dient de benodigde informatie aan te leveren bij de entiteit waarvan hij UBO is. Indien de informatie niet, niet juist of niet tijdig wordt geregistreerd, is er sprake van een economisch delict. Door de invoering van het UBO register, zal de regering de ontwikkeling en invoering van het centraal aandeelhoudersregister uitstellen.
